Redactionele inleiding
In een tijd waarin wetenschap met ongekende precisie haar modellen bijstelt, blijft één vraag opmerkelijk vaak buiten beeld: waarop rust al die orde eigenlijk?
In dit vierluik reflecteert Kadir Erdogan op wat hij “de Oerconstante” noemt: de mogelijke, intentionele oorsprong van het universum, niet als geloofsdogma, maar als filosofisch principe dat ernst maakt met de vraag naar oorsprong.
Elk deel van dit vierluik benadert die vraag vanuit een andere invalshoek: het eerste vanuit een actuele paradox in de kosmologie, het tweede vanuit de structurele zwakte van wetenschapsmodellen, het derde via een poëtische metafoor over wat we niet (mogen) zien, en het vierde als beschouwende slotbeschouwing over de Maker als Kunstenaar.
De stoel zonder poten, het universum zonder π, de tafel die we niet durven noemen, het zijn metaforen voor een diepere uitdaging: durven we open te staan voor de mogelijkheid dat het universum niet alleen functioneert, maar ook gedragen wordt?
In de woorden van de auteur: “De gedachte dat een Schepper de orde van het universum draagt, is geen geloof tegen de rede, maar rede die niet bang is voor haar oorsprong.”
Deel II: De Oerconstante: Waarom wetenschap een fundament mist
“Elke constante die we meten, kan een afgeleide zijn. Maar wat draagt alles? De Schepper als oerconstante sluit de cirkel van onze zoektocht.”
— Kadir Erdogan
De Oerconstante Waarom wetenschap een fundament mist
Inleiding
In dit eerste deel stelt Kadir Erdogan een fundamentele vraag: kan wetenschap bestaan zonder een dragend fundament? Met behulp van metaforen zoals de stoel met twee poten en de klok zonder opwinder, legt hij bloot dat zelfs onze meest precieze natuurconstanten (π, G, h, c) afgeleid zijn, maar geen verklaring bieden voor hun oorsprong. Het essay pleit voor een vierde poot onder het wetenschappelijk denken: de erkenning van een intentionele, niet-meetbare oorsprong. Geen dogmatische sprong, maar een rationele verruiming van perspectief.
1. De stoel met twee voorpoten
“Elke constante die we meten, kan een afgeleide zijn. Maar wat draagt alles? De Schepper als oerconstante sluit de cirkel van onze zoektocht.”
Stel je een stoel voor met slechts twee voorste poten. Hij kan niet zelfstandig staan. Zet je er eenzelfde stoel direct achter, dan blijft hij schijnbaar rechtop staan door te leunen op die tweede stoel. Zet daar weer een achter, zo ontstaat een lange rij van instabiele objecten die elkaar in balans houden.
Totdat je naar het begin kijkt, en merkt: Geen enkele stoel draagt. Elke stoel leunt.
Zo ook met de opeenvolging van wetenschappelijke verklaringen. Theoretische modellen leunen op vorige modellen. Zonder een echte dragende oorzaak blijven we bouwen op leunende structuren. We hebben een stoel met vier poten nodig; een dragende oerconstante.
2. De zichtbare constanten: indrukwekkend, maar onverklaard
De wetenschap heeft grote precisie bereikt. Constanten zoals:
- π (verhouding cirkelomtrek/diameter)
- G (zwaartekrachtconstante)
- h (Planckconstante)
- c (lichtsnelheid)
…zijn exact gemeten en verwerkt in fundamentele formules. Maar waarom zijn deze constanten zoals ze zijn? Waarom zijn de natuurwetten zo fijn afgestemd op orde, balans en leven?
Geen van deze constanten is logisch afgeleid uit iets fundamentelers. Ze zijn vastgesteld, niet verklaard. En zonder verklaring blijven ze op zichzelf staan als mysterieuze gegevens.
De James Webb-telescoop brengt ons dichter bij het begin van het universum dan ooit tevoren. Maar hoe verder we terugkijken, hoe duidelijker het wordt: de natuurwetten, met al hun constante waarden, lijken vanaf het allereerste moment perfect afgestemd. Niet alleen op bestaan, maar ook op leven, structuur en schoonheid.
3. De klok zonder opwinder
Stel je een klok voor die perfect tikt. Wetenschappers analyseren de tandwielen, voorspellen de rotatiesnelheid, bouwen modellen voor de precisie. Maar één vraag blijft onbeantwoord:
Wie heeft deze klok ooit opgewonden?
Het antwoord luidt vaak: “Dat valt buiten het wetenschappelijke domein.” Maar dat is een filosofische beperking, geen wetenschappelijk bewijs. Het erkennen van het mechanisme zonder de oorzaak is het bestuderen van gevolg zonder oorsprong.
In een tijdperk waarin kunstmatige intelligentie patronen leert herkennen in enorme hoeveelheden data, beseffen we meer dan ooit: patronen impliceren structuur, en structuur impliceert een bron. Zelfs AI heeft een ontwerper nodig, laat staan de kosmos.
4. De S-constante: de Schepper als oorsprong van orde
Wat als al deze bekende constanten voortkomen uit één diepere constante? Geen meetbare waarde, maar een wezenlijke oorsprong van orde, structuur en wetmatigheid?
Dan is de Schepper zelf de S-constante, de dragende oorzaak waaruit alle andere voortkomen. Niet als ‘geloof tegenover wetenschap’, maar als filosofisch fundament waarop wetenschap mogelijk wordt. De oorsprong van de orde is dan niet abstract, maar intentioneel.
Voor wie zich openstelt voor deze gedachtegang, wordt de Schepper geen dogma, maar een denkbare oorsprong.
5. Waarom wordt de Schepper uitgesloten?
De moderne wetenschap werkt met methodologisch naturalisme: ze onderzoekt alleen natuurlijke oorzaken. Dat is een bewuste zelfbeperking. De redenering is: zelfs als er een Schepper zou zijn, mogen we Hem niet betrekken bij verklaringen.
Maar dat is geen wetenschappelijk besluit, het is een filosofisch vooroordeel. Richard Lewontin (bioloog en atheïst) zei ooit:
“We nemen het naturalisme aan omdat we een goddelijke voet niet tussen de deur willen.”
En zo wordt de mogelijkheid van een Schepper uitgesloten nog voordat het onderzoek begint. Terwijl:
- Newton de orde in de natuur zag als bewijs van een rationele Schepper.
- Einstein zich verwonderde over het feit dat het universum überhaupt begrijpelijk is.
- Leibniz stelde: “Niets gebeurt zonder reden.”
6. De denkers vóór ons
Grote denkers in de geschiedenis zagen geen tegenstelling tussen geloof en wetenschap:
- Isaac Newton zag natuurwetten als reflectie van Gods rationele orde.
- Albert Einstein vroeg zich af: “Het meest onbegrijpelijke aan het universum is dat het begrijpelijk is.”
- Gottfried Leibniz stelde dat alles wat gebeurt een reden moet hebben.
Voor hen was wetenschap een manier om de geest van de Schepper te ontdekken door zijn schepping heen.
7. En het multiversum dan?
Om de ogenschijnlijke fijn-afstelling van het universum te verklaren, wordt vaak het multiversum naar voren geschoven. Een hypothetisch geheel van oneindige universum met elk hun eigen natuurwetten.
Maar dit idee is niet toetsbaar, niet observeerbaar, niet weerlegbaar. Dat maakt het geen wetenschap, maar filosofie of zelfs geloof.
Zelfs de meest baanbrekende theorieën, zoals snaartheorie of pogingen tot een kwantumzwaartekracht model, proberen de onderliggende orde te vatten. Maar ze schuiven het mysterie alleen verder vooruit. Hoeveel dimensies we ook toevoegen: de vraag naar oorsprong blijft.
Wie of wat heeft het multiversum dan voortgebracht? De ene stoel met twee poten leunt weer op de volgende.
8. Slotgedachte: de laatste stoel
Zolang we verklaringen blijven bouwen zonder dragend fundament, blijven we cirkelen in modellen zonder oorsprong. Elke nieuwe formule is een stoel met twee poten, leunend op de vorige.
Zolang we weigeren de vraag naar oorsprong te stellen, blijven we de klok analyseren zonder de Opwinder te erkennen.
Het is tijd om de stoel met vier poten toe te voegen.
De Schepper is niet het einde van denken maar het begin van echte verklaring. Hij is de constante waaruit alle andere voortkomen. De oerconstante die niet leunt, maar draagt.
Deel 1 van deze vierluik kan u lezen via de volgende link: https://orbismag.com/vierluik-de-oerconstante-over-de-grens-tussen-wetenschap-orde-en-oorsprong/
