Herinneringen aan zorg, balans en verwondering
door Floris Bloem (bioloog)
EDITORIAAL – namens Orbis
De herfst is de stille leraar van het leven. Terwijl de natuur zich terugtrekt, nodigt zij de mens uit tot bezinning. In dit artikel herinnert bioloog Floris Bloem ons eraan dat lichaam, geest en aarde in één adem ademen. Zijn woorden laten zien hoe wetenschappelijke kennis en spirituele wijsheid elkaar niet uitsluiten, maar juist aanvullen.
Binnen Orbis Magazine geloven wij dat ware kennis pas betekenis krijgt wanneer ze gepaard gaat met verantwoordelijkheid, voor onszelf, voor elkaar, en voor de wereld die ons is toevertrouwd. De overgang van herfst naar winter is geen einde, maar een uitnodiging tot zorg, evenwicht en dankbaarheid.
“Wie het ritme van de seizoenen begrijpt, leert ook het ritme van het hart kennen.”
De koele winden van de herfst kondigen de langzame rust van de natuur aan. De bomen laten hun bladeren los, vogels trekken naar het zuiden, dieren bereiden hun holen en nesten voor en ook de mens wordt eraan herinnerd dat er een nieuwe levensfase aanbreekt.
Hoe melancholisch het ook kan lijken: de vallende bladeren herinneren ons aan onze eigen “herfst” in het leven. Zoals het haar langzaam grijs wordt, zo verkleuren de bladeren tot goud en keren ze terug naar de aarde. Deze natuurlijke cyclus raakt niet alleen de wereld om ons heen, maar ook ons lichaam en onze ziel. Want de mens, wonderlijk geschapen, bezit verbazingwekkende mechanismen om zich aan te passen aan de wisselingen van de seizoenen, een teken van een zorgvuldige en genadige schepping.
1. Het wonder van menselijke aanpassing
Wanneer de lucht kouder wordt, vernauwen onze bloedvaten zich om de lichaamstemperatuur te behouden en warmteverlies te beperken. Het vetweefsel onder de huid wordt actiever en de energieproductie stijgt. Elke kleine aanpassing lijkt berekend met de precisie van een ingenieur.
Van onze hartslag tot onze ademhaling past alles zich automatisch aan. Zonder dat we er iets voor hoeven te doen, voltrekt zich in ons lichaam een feilloze harmonie. Is dat geen stille getuigenis van de kunst van de Barmhartige Schepper?
Zelfs onze lever werkt harder om in de kou meer energie te leveren, en het immuunsysteem wordt alerter om indringers buiten te houden. Zo’n verfijnde bescherming kan moeilijk toevallig genoemd worden: ze getuigt van een diep doordachte orde.
2. Gezondheid als heilige toevertrouwing
Ons lichaam is een kostbare emanet, een toevertrouwd geschenk dat zorg en respect verdient. Wie zijn gezondheid verwaarloost, verliest niet alleen persoonlijk welzijn, maar ondermijnt ook de gemeenschap waarvan hij deel uitmaakt.
Een gezonde samenleving begint bij gezonde individuen. Ziekte raakt niet enkel het lichaam, maar ook het gezin, het werk en het sociale weefsel. Gezondheid bewaren is dus niet louter een persoonlijke keuze, maar een morele plicht tegenover onze omgeving.
3. De mens en de zorg voor zijn omgeving
De cycli van de natuur fluisteren voortdurend een boodschap:
“Leef in harmonie met mij.”
Onbewuste consumptie, verspilling en vervuiling brengen die balans in gevaar. In de menselijke schepping ligt bewustzijn verankerd, een vermogen om niet enkel zichzelf, maar ook zijn omgeving met barmhartigheid te benaderen.
Alles in de natuur is met elkaar verbonden. Wanneer een boom wordt omgehakt, vermindert onze ademruimte. Wanneer een rivier vervuild raakt, vervuilt ons eigen lichaam. Deze verbondenheid vraagt om eerbied, niet om uitbuiting.
4. Luchtvervuiling: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Tijdens de winter neemt het gebruik van fossiele brandstoffen toe, en daarmee ook de luchtvervuiling, vooral in stedelijke gebieden. Nochtans is schone lucht een basisvoorwaarde voor gezondheid en leven.
Onze taak is helder: kiezen voor milieuvriendelijke energie, meer gebruikmaken van openbaar vervoer, en kritisch kijken naar ons consumptiegedrag. Kleine stappen, herhaald door velen, kunnen grote veranderingen teweegbrengen.
“Wat klein lijkt, kan in samenklank groot worden.”
5. Bescherming tegen winterziekten
De winter is ook het seizoen van griep en luchtweginfecties. Ons immuunsysteem verdient dan bijzondere zorg.
Enkele eenvoudige, maar cruciale richtlijnen:
- Eet evenwichtig: geef voorrang aan voedingsmiddelen rijk aan vitamine C, zink en natuurlijke antioxidanten.
- Slaap voldoende: rust versterkt het immuunsysteem.
- Beweeg regelmatig: bevordert de bloedsomloop en longfunctie.
- Respecteer hygiëne in drukke ruimtes.
- Laat je, waar nodig, vaccineren bij betrouwbare gezondheidscentra.
Want het menselijk lichaam is niet zomaar een omhulsel, het is een kunstwerk, een levend bewijs van de gave van het leven.
Zorg dragen voor ons lichaam betekent eer betonen aan Degene die het ons heeft toevertrouwd.
Bronnen
- Guyton, A. & Hall, J. Textbook of Medical Physiology. Elsevier, 2017.
- Tortora, G. & Derrickson, B. Principles of Anatomy and Physiology. Wiley, 2018.
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Health Promotion in a Changing World, 2020.
- Ministerie van Leefmilieu, Luchtkwaliteitsrapport, 2022.
- CDC, Seasonal Flu Prevention Guidelines, 2023.
